Giao tiếp:

Bé đã thích đọc những quyển sách và truyện dài. Bé có thể kể một câu truyện hoặc tự bịa những câu truyện ngốc nghếch. Bé thường xuyên hỏi “tại sao?” không chỉ về các câu chuyện bạn kể cho bé mà còn về các sự việc hàng ngày. Bé có thể mô tả được sự việc xảy ra gần đây một cách chi tiết hơn. Với sự giúp đỡ của bạn, bé có thể kể chuyện theo thứ tự thời gian. Bé có thể nhận biết được các kí hiệu quen thuộc quanh khu mình sống và biết được nghĩa của từ và các ký tự đó. Bé phân biệt được tên và họ của mình và có thể nhận ra được tên của bé khi viết trên giấy.

  • Sách truyện: Bạn hãy bảo bé cắt hình mà bé yêu thích từ trong tạp chí hoặc báo. Dán những hình đó lên giấy, mỗi hình một trang trong một cuốn vở. Cùng bé xem cuốn vở đó và bảo bé tả lại những bức tranh “Con có thể tả cho mẹ nghe bức tranh này được không? Con thấy những màu gì? Con cún trông vui hay buồn nhỉ?” Hãy để ý xem bé có thể tả được 2 đến 3 đặc điểm trong mỗi bức tranh.
  • Tự sáng tác truyện: Khuyến khích trẻ học cách tự sáng tác ra những câu chuyện của mình. Bảo bé vẽ ra giấy những gì mà bé kể cho bạn. Bé có thể sẽ thích vẽ ra một bức tranh về câu chuyện đó. Bạn có thể gom những mẩu chuyện của bé thành một cuốn sách và đặt tên cho nó “Những câu chuyện của tôi”.
  • Điền vào chỗ trống: Khi đọc hoặc hát những bài hát quen thuộc hãy để lại những từ cuối không hát và để bé hát tiếp vào từ còn thiếu: “Một con vịt xòe ra hai…”
  • Nói những gì con nhìn thấy: Khi bạn và bé đang ngồi trên xe ô tô hoặc xe buýt, hãy cố gắng chỉ ra các thứ thuộc cùng một loại. Hãy thử tìm các thứ có bánh xe, hoặc những thứ thuộc một sắc màu nhất định nào đó. Bạn có thể là người chọn chủ đề hoặc để bé lựa chọn. Bạn có thể nói, “Hãy xem chúng ta có thể nhìn thấy được bao nhiêu con vật nào.” Và bé có thể chỉ ra những con vật mà bé nhìn thấy trên đường hoặc đơn giản chỉ là hình động vật trên các tấm biển quảng cáo.
  • Hãy làm giống với những gì ba/mẹ làm: Bạn hãy thực hiện một động tác đơn giản, ví dụ như là vỗ tay. Sau đấy bạn hãy nói với bé rằng: “Hãy làm giống với những gì ba/mẹ vừa làm”. Rồi hãy thêm một hành động thứ hai như là đặt tay lên bụng bạn. Đầu tiên hãy để trẻ tập những động tác đấy với bạn và sau đấy hãy để bé thử tự làm một mình. Rồi bây giờ hãy thêm vào một động tác thứ ba. Hãy xem xem liệu bé có thể nhớ hết những động tác trên không: vỗ tay, vỗ tay, xoa bụng, xoa bụng, nháy mắt, nháy mắt. Hãy thêm nhiều động tác hơn nếu như bé có thể nhớ hết được những động tác đó và cả bạn và bé đều sẽ có những giây phút vui vẻ bên nhau!
  •  Trò chơi vần điệu: Hãy thử trò chơi nho nhỏ này. Đầu tiên bạn hãy nói một từ, ví dụ như là từ mèo. Rồi sau đó bạn hãy hỏi bé xem liệu bé có thể nghĩ ra một từ nào đấy vần với từ vừa rồi, ví dụ như là từ trèo. Và giờ thì đến lượt bạn: hãy nói đèo. Nếu như bé gặp khó khăn, bạn có thể giúp đỡ bé “Thế từ xèo thì sao?” Khi bạn và bé đã hết từ để nói, hãy chuyển qua một từ khác: “Từ đá thì sao?” Thỉnh thoảng, bạn cũng có thể nói những từ đồng âm hai âm tiết như là “Lộn xộn!”. Hãy cùng bé chơi thật vui vẻ nhé!

Vận động thô:

Khả năng phối hợp các động tác của bé bây giờ đã tốt hơn, bé sẽ tự tin hơn với các hoạt động chạy, trèo và giữ thăng bằng. Bé có thể nhảy, múa và giữ thăng bằng trên một chân trong một khoảng thời gian lâu hơn một giây. Bé có thể đã bắt đầu biết nhào lộn.

  • Cuộc hành trình bí ẩn: Ở trong nhà, ngoài trời hay ở ngoài công viên, hãy bảo bé cùng tham gia cuộc hành trình bí ẩn với bạn. Bạn chạy qua cái tủ lạnh, rồi xung quanh cái chăn, nhảy qua cỏ, đi giật lùi, lăn nghiêng người. Sau đó, sẽ đến lượt bé dẫn đường cho bạn theo cuộc hành trình bí ẩn của bé.
  • Tung hứng: Đây là độ tuổi phù hợp để bắt đầu trò chơi tung hứng. Dùng một quả bóng mềm, cỡ vừa (khoảng 20 cm) để đảm bảo bé sẽ không bị đau nếu bé bắt trượt. Nhắc bé để tay ra đằng trước. Bạn tung quả bóng cho bé ở một khoảng cách gần, sau đó bạn ngả người về đằng sau để bé có thể tập bắt được quả bóng ở khoảng cách khoảng 1,5 mét.
  • Nhảy: Khi bé đã có thể nhảy lên cao và chạm 2 chân xuống đất cùng một lúc, bạn hãy dạy bé nhảy qua một vật nào có độ cao vừa phải, khoảng 7 cm. Bắt đầu với một cuốn sách hoặc cái hộp. Hãy thử xem bé có thể nhảy và chạm 2 chân xuống đất cùng một lúc không, và bạn hãy nhớ khen ngợi bé: “Con nhảy cao quá!”
  • Chuyển động cùng âm nhạc: Hãy bật một bản nhạc lên và cùng bé đi xung quanh (hoặc cùng các bé khác). Khi bạn tắt nhạc, mọi người phải dừng lại và đứng yên. Hãy khuyến khích bé đứng yên ở các tư thế khác nhau (ví dụ đứng trên một chân, cúi người xuống, đứng bằng đầu ngón chân). Sau đó hãy nói: “Tiếp tục,” và mọi người lại có thể tiếp tục di chuyển.
  • Bóng chày cho trẻ em: Hãy dùng một chiếc hộp be bé để làm giá đỡ cho một trái bóng cỡ vừa hoặc một quả bóng bay. Rồi sau đấy hãy để bé đánh trái bóng kia bằng một cây gậy bằng nhựa hoặc bằng một tờ báo cuộn lại. Khi bé đánh trúng, bé có thể làm một cú “home run” – sà vào cánh tay bạn.
  •  Quăng túi: Hãy cho hạt đậu vào một chiếc bít tất để làm thành một chiếc túi đậu, hoặc một cái túi bằng gạo, những hạt đậu nhỏ hoặc những hòn sỏi nhỏ. Hãy vẽ 1 đường thẳng và bảo bé đứng đằng sau đường thẳng đó để ném cái túi vào một cái hộp nhỏ. Khi tay bé đã thành thục và khéo léo hơn, hãy di chuyển đường thẳng ra xa hơn một chút. Bé có thể tập quăng hoặc ném túi.

Vận động tinh:

Các cơ tay của bé giờ đã cứng cáp hơn, bé cũng khéo léo hơn khi viết và vẽ. Bé có thể ghép các mảnh ghép hình và những đồ chơi nhỏ với nhau, như ghép các hình hộp hoặc xâu các chuỗi hạt. Bé sử dụng kéo thành thạo hơn và có thể cắt một đường thẳng với sự giúp đỡ của bạn. Bé cũng bắt đầu biết vẽ theo những thiết kế đơn giản.

  • Cắt và dán tạp chí: Đưa cho bé vài trang tạp chí, báo, tờ quảng cáo cũ và một chiếc kéo an toàn. Để cho bé cắt những hình ảnh và dán chúng lại lên một tờ giấy khác. Hồ khô sẽ dễ dành hơn cho bé khi mới học dán. Bạn có thể bảo bé cắt và dán theo chủ đề bé thích, ví dụ như: các loại thức ăn, hoa quả, ô tô, quần áo, con vật.
  • Gói quà: Đưa cho bé một chiếc hộp nhỏ, giấy gói quà (hoặc một tờ giấy báo nhiều màu sắc) và cuộn băng dính trong. Cắt tờ giấy theo một kích thước phù hợp với bé. Bạn hãy bảo bé giúp bạn gói hộp quà cho bạn và làm cho bé tin rằng bạn sẽ mang hộp quà đó đi tặng một ai đó. Bé có thể tự gói các cạnh của hộp quà và dán băng dính. Bạn có thể phải giúp bé một chút ở động tác dán băng dính: “Xem này, con đã tự gói được hộp quà rồi này”.
  • Vặn và mở nắp hộp: Bạn hãy thu thập những vỏ và nắp hộp, chai, lọ đã dùng hết như lọ muối, lọ thuốc, lọ mứt…rồi rửa sạch cẩn thận. Hãy để bé lựa chọn đúng vỏ hộp và nắp hộp, rồi vặn chúng lại với nhau. Tiếp tục thu thập những vỏ và nắp hộp khác với kích cỡ khác nhau để tạo thành bộ sưu tập cho bé.
  • Cái khuy ở đâu rồi?: Hãy đưa cho bé một vài bộ quần áo với những chiếc khuy cỡ to đính kèm. Bạn cũng có thể để bé giúp bạn cài khuy áo cho bạn. Hãy tưởng tượng đây là một trò trốn tìm. Đầu tiên cái khuy sẽ trốn đi, rồi thòi ra qua lỗ áo: “A! Đã tìm thấy ông rồi quý ngài khuy áo ạ!”.
  • Những đồ nghề vui vẻ: Hãy để bé chơi với những đồ nghề quen thuộc. Bạn hãy chỉ cho bé cách vặn một chiếc ốc vít vào bu-lông. Bạn cũng có thể để bé thử đóng một chiếc đinh ngắn vào một miếng gỗ mềm sau khi bạn đã cố định chiếc đinh vào vị trí. Hoặc bạn cũng có thể giúp bé cho đầu chiếc tuốc nơ vít sao cho khớp với đầu của một chiếc ốc vít bản lớn và vặn nó vào một mặt phẳng nào đấy như là gỗ mềm hoặc bìa các tông. Đừng quên nói với bé rằng bé là một người thợ xây dựng tài giỏi như thế nào!
  •  Cọ bồn tắm: Sau khi bạn đã tắm cho bé xong, hãy hỏi bé xem liệu bé có thể giúp bạn cọ bồn tắm không. Hãy đưa cho bé một miếng bọt biển hoặc là một cái khăn để bé có thể giúp bạn (nhưng nhớ là không dùng bất kì chất tẩy rửa nào cả). Sau khi nước đã rút hết khỏi bồn, bạn hãy để bé lau và kì cọ bồn tắm. Sau khi làm xong, hãy vắt mạnh chiếc khăn hoặc miếng bọt biển và nói với bé rằng: “Con là một người phụ tá rất tuyệt đấy!”
  • Một người họa sĩ: Hãy tạo ra một khoảng không gian đầy sáng tạo cho bé. Hãy tạo ra một khu vực (có ranh giới rõ ràng) và trong đấy bé có thể thoải mái khám phá những nguyên liệu như giấy, bút sáp màu, bút dạ, keo dán, kéo, vải vụn, hình dán và băng dính. Hãy khuyến khích bé thoải mái sáng tạo tác phẩm của bé theo cách bé muốn. Sau khi bé hoàn thành, hãy bảo bé ghi tên lên tác phẩm của mình hoặc bé có thể nhờ bạn ghi giúp. Cuối cùng, hãy tìm một chỗ để trưng bày tác phẩm của bé và sau đó hãy dọn dẹp sạch sẽ khu vực chơi.
  • Đất nặn kì diệu: Hãy tạo ra một hũ đất nặn bằng cách dùng: 2 cốc bột mì, 1 cốc muối, 1 thìa cà phê dầu ăn và 1 cốc nước. Hãy nhào trộn tất cả bằng một đôi bàn tay sạch. Sau đấy hãy đưa cho bé một tấm trải với một ít bột rắc lên trên để đất nặn của bé không bị dính. Bé sẽ thích thú cấu cục đất nặn kia, nhào trộn, nặn, lăn và làm đủ những trò khác với cục đất nặn của bé. Hãy đưa cho bé một cái que kem (que gỗ) và một cái khuôn cắt bánh để cho trò chơi này của bé thú vị hơn nữa! Hãy bảo quản cục đất nặn này bằng cách cất nó trong một chiếc hộp nhựa và để nó vào trong tủ lạnh, và sau đó hãy để bé giúp bạn dọn dẹp bằng một chiếc khăn ẩm.

Giải quyết vấn đề:

Bây giờ bé đã có thể đếm đồ vật, bé có thể đếm đến 3 hoặc 4 đồ vật. Bé cũng có thể đếm đến 10 theo trí nhớ của bé. Những nhận thức của bé về thế giới bắt đầu nhiều dần lên. Bé có thể nhận thức được sự đối lập như trên/dưới, sự giống và khác nhau. Bé đã hiểu được sự thay đổi về mức độ như “mát, ấm, nóng” hoặc “to, to hơn, to nhất”.

  • Nhớ việc gì xảy ra khi nào: Khuyến khích bé kể cho bạn nghe về những việc đã xảy ra. Bạn có thể bắt đầu bằng cách hỏi “Con có nhớ lúc…(gợi ý thời điểm), thì làm sao nhỉ?” Sau đó hỏi bé tiếp “Con thích nhất cái gì? Sau đó thì sao? Tiếp đến thì sao nhỉ?”.
  • Phải để nó ở đâu: Để đôi găng tay và đôi tất lên đầu bạn hoặc ở một ví trí không phù hợp nào đó. Hỏi bé: “Đôi găng tay của mẹ đâu nhỉ?”. Khi bé chỉ hoặc nói là nó đang ở trên đầu mẹ, hỏi bé là đúng ra đôi găng tay phải để làm gì?: “Phải đi vào tay mẹ? Đúng không?” Bé sẽ rất thích thú với trò đùa ngốc nghếch này. Thử với những đồ vật khác như để bánh xà bông vào một cái bát ngũ cốc.
  • Làm gì khi nào: Hỏi bé những câu đơn giản như “ Con sẽ làm gì khi con thực sự mệt?” “Con sẽ làm gì khi con đói” hoặc “Con sẽ làm gì khi quần áo con bị ướt hết”. Hãy thử xem bé có trả lời được không và những câu trả lời của bé có ý nghĩa không. Hai mẹ con tiếp tục sẽ nói với nhau về những nội dung đó.
  • Đoán xem ai đây?: Bất cứ khi nào mà bạn và bé ở trong một không gian yên tĩnh, hãy chơi trò này. Hãy nghĩ tới một người mà bé biết rất rõ. Hãy đưa ra những gợi ý cho bé về người ấy: “Cô ấy có một mái tóc xoăn.” Khi mà bé đoán đúng thì sẽ đến lượt bạn là người phải đoán. Bạn thậm chí còn có thể miêu tả con cá vàng nhà bạn!
  • Đi tìm màu sắc: Hãy cùng bé chơi trò đi tìm màu sắc. Hãy nói, “Con có thể đi tìm cho ba/mẹ một vật gì đấy màu xanh dương được không?” Khi bé quay trở lại, bạn hãy bảo bé đi tìm một màu khác. Nếu như bé mang lại một màu không đúng với màu bạn bảo, bạn hãy nói, “Con vừa mang tới cho ba/mẹ một chiếc tất màu xanh lá. Liệu bây giờ con có thể mang tới cho ba/mẹ một chiếc tất màu xanh dương không?” Bạn có thể gợi ý cho bé bằng cách đưa cho bé một mẩu giấy cùng màu để bé cầm khi bé đang tìm vật có màu ấy.
  •  Cái nào không thuộc cùng một loại?: Hãy thu thập ba đồ vật thuộc cùng một chủ đề, ví dụ như là ba quả chanh. Sau đó hãy cho thêm một đồ vật thú tư không thuộc chủ đề trên vào, ví dụ như một miếng bánh xà phòng. Rồi bạn hãy hỏi bé xem vật nào không thuộc cùng một loại. Bạn cũng có thể lấy ba vật từ phòng tắm nhà bạn (bánh xà phòng, dầu gội, giấy vệ sinh) và thêm một thứ khác như một chiếc tuốc nơ vít chả hạn. “Vật nào không thuộc cùng một loại? Tại sao?”
  •  Tạo ra những vần điệu: Hãy cùng chơi một trò chơi về vần điệu. Bạn có thể bắt đầu bằng: “Ba/mẹ thấy một con sói trong một cái lều bằng…” Hãy khuyến khích bé nối tiếp vế sau với một từ đồng âm, ví dụ như cói. Và đừng quên bảo bé cũng đố bạn luôn!

Cá nhân – xã hội:

Bé của bạn giờ đã biết lắng nghe và chờ tới lượt để được nói. Mặc dù bé đã có thể hòa đồng, chơi với các bạn, bé vẫn đôi lúc cần sự giúp đỡ của người lớn trong kĩ năng giải quyết vấn đề. Cảm xúc của bé cũng đã rõ ràng hơn. Bé thích tự lựa chọn quần áo để mặc và có kĩ năng tự mặc quần áo hơn.

  • Rót nước: Cho bé cơ hội được tự chuẩn bị đồ uống cho bữa trưa của bé. Đưa cho bé một ca nhỏ hoặc một chiếc cốc đã để sẵn nửa sữa. Để cho bé rót từ trong ca ra cốc hoặc bát đã có ngũ cốc. Để cho bé tự rót nước, nước hoa quả, sữa hoặc những thức uống khác ở trên bàn. Hãy kiên nhẫn, chuẩn bị sẵn giấy ăn nếu bé làm rớt. Nhớ hãy khen động viên bé nhé!
  • Người trợ giúp đắc lực: Nói với bé, bé là người trợ giúp đắc lực của bạn. Để cho bé giúp bạn giặt quần áo, nấu ăn, cho cún ăn, quét nhà, rửa bát. Bé có thể giúp bạn hầu hết những việc vặt. Hãy cho bé thêm thời gian vì bé mới đang học để làm. Sự giúp đỡ của bé sẽ rất có ích trong một số công việc vặt trong nhà. Hãy nhớ động viên bé nhé!
  • Biểu lộ cảm xúc: Hãy cùng bé học cách diễn tả cảm xúc: những biểu hiện vui, buồn ngủ, buồn, ngốc nghếch, ngạc nhiên, mệt mỏi! Bạn hãy biểu lộ bộ mặt lúc rất nghiêm trọng, cười khúc khích, hoặc giả vờ khóc và để bé đoán xem đó là cảm xúc gì. Và sau đó đến lượt bé sẽ biểu lộ cảm xúc và bạn sẽ đoán.
  • Bữa tiệc trang phục: Hãy cung cấp cho bé một lượng lớn quần áo đủ thể loại, không nhất thiết phải quá cầu kì, áo quá cỡ, khăn quàng cổ, mũ, chân váy, giày, hay thậm chỉ là một miếng vải. Sau đó hãy chọn một chủ đề, ví dụ như là đến bãi biển chơi hay là chuẩn bị cho một buổi dạ hội. Hãy để bé tự chọn quần áo cho mình. Sau khi bé đã chọn xong thì bạn hãy chọn quần áo cho chính mình. Các bé đặc biệt rất thích bắt chước người lớn trong gia đình và những người xung quanh. Hãy khuyến khích bé tự mặc quần áo, tự cài khuy, tự kéo khóa và vv… Hãy hùa theo bé: “Con đang đi đến một buổi dạ tiệc à?”
  • Những con rối tinh nghịch: Những con rối là vật thích hợp để khiến mọi chuyện trở nên thú vị hơn. Bạn có thể ra hàng mua hoặc tự làm con rối của riêng bạn. Sau đó hãy tìm hoặc vẽ những bức tranh về người và động vật, rồi cắt chúng ra và dán chúng vào một tấm bìa các tông để làm tay cầm. Bạn cũng có thể gắn một cái que bất kì vào miếng bìa kia. Bạn hãy vẽ một khuôn mặt vào đáy chiếc túi giấy và luồn tay bạn vào giả thành con rối. Hãy cử động các ngón tay của bạn để làm con rối “nói”. Hãy để bé hóa thân vào nhân vật này và bạn thì hóa thân vào nhân vật khác. Đừng quên giả giọng cho các con rối để làm trò chơi trở nên thú vị hơn nữa.
  •  Đến giờ lựa chọn rồi!: Hãy cho bé chọn các hoạt động mà bé sẽ làm, bao gồm cả những việc như tự chăm sóc bản thân. Bạn có thể cho bé chọn xem bé sẽ đánh răng trước hay sau khi bé thay quần áo. Bạn cũng có thể cho bé chọn giữa hai món đồ ăn vặt của bé. Mọi việc sẽ trở nên vui hơn và dễ dàng hơn rất nhiều nếu bé có thể chọn xem bé sẽ làm gì.
  •  Vỗ về một người bạn: Khi các bé chơi cùng nhau, nhiều khi là bé này sẽ va vào bé kia hoặc bé sẽ bị ngã và tự làm bị thương bản thân. Hãy chỉ cho bé cách bé có thể vỗ về và an ủi một bạn khác khi bạn bị đau bằng cách chạm vào bạn một cách nhẹ nhàng hoặc bé có thể ôm bạn một cái. Hãy dạy trẻ hỏi những câu để an ủi bạn như: “Cậu có làm sao không?” Sự đồng cảm là một trong những giá trị và bài học quan trọng trong việc kết bạn và giữ gìn tình bạn một cách lâu dài.

 

 

 

Thông tin trong phần này được lấy từ bộ tài liệu ASQ-3 Learning Activities với sự cho phép của nhà xuất bản Brookes Publishing

Ages & Stages Questionnaires®, Third Edition (ASQ-3™) Intervention Activities, Squires & Bricker. © 2009 and Vietnamese translation (pilot version 3.4) © 2014 Brookes Publishing Co. With permission of the publisher.

 

 

Không được phép sử dụng video và các bài viết trên trang a365.vn mà chưa có sự đồng ý từ a365