Clip hướng dẫn cha mẹ và cán bộ y tế dạy trẻ hạn chế đồ vật ưa thích:

Theo dõi sự tiến bộ của trẻ
Việc hạn chế các đồ vật yêu thích không dễ với bất kỳ ai, càng không dễ với trẻ nhỏ vì khả năng tự kiểm soát của các em còn kém. Với trẻ tự kỷ, sở thích của các con thường rất hạn hẹp, đã thích cái gì thì các con thường mê mẩn và khó kiểm soát bản thân hơn, cũng như ít có các đồ vật/trò chơi thay thế đa dạng như trẻ thường. Một số trẻ thấy an toàn hơn với các đồ vật quen thuộc tới mức cứng nhắc. Với các trẻ gặp khó khăn trong vấn đề xử lý giác quan, trẻ cũng rất khó bỏ các đồ vật mang lại các đầu vào giác quan mà trẻ cần. Khả năng giao tiếp bị hạn chế cũng khiến các con khó biểu đạt được nhu cầu của mình hay tại sao con thích đồ chơi đó hoặc cách xin phép chơi phù hợp, nên nhiều khi bố mẹ định “cai” cho con các đồ chơi con thích như điện thoại, iPad nhưng những hành vi ăn vạ nguy hiểm được hình thành để bù trừ cho khả năng giao tiếp hạn chế này lại càng khiến bố mẹ đầu hàng.

Nguyên tắc chung để hỗ trợ con hạn chế/hoặc từ bỏ các đồ chơi yêu thích như ti giả, iPad, v.v. là kết hợp đồng thời việc giới thiệu các đồ thay thế để con mở rộng sở thích và việc giới hạn dần dần thời gian chơi với đồ chơi mà con “nghiện”.

Để chương trình này thành công, cần có các lưu ý sau:

1. Hạn chế dần dần các đồ chơi yêu thích:

Với những trẻ đã quen với việc được thoải mái chơi đồ chơi, thì nên hạn chế từ từ, tránh giảm đột ngột có thể khiến trẻ ăn vạ. Ví dụ: ngày hôm qua trẻ đang được chơi mọi lúc mọi nơi, thì hôm nay việc cấm hoàn toàn là không phù hợp. Nhiều trẻ có thể ăn vạ tới mức nguy hiểm như đập đầu vào tường, khóc vài tiếng đồng hồ liên tục, đánh cắn người khác, v.v. Thay vào đó, cần hiểu mức độ chấp nhận của con để hạn chế từ từ, thậm chí từ mức độ rất thấp như vài phút, rồi tăng dần lên tới mức độ hạn chế mà gia đình thấy phù hợp với con

Để bắt đầu can thiệp, cần đặt rõ mục tiêu thời gian, địa điểm con cần hạn chế với đồ chơi yêu thích cho từng tuần tới khi trẻ đạt được, thì tăng dần yêu cầu tới mức độ mong muốn (mục tiêu đích).

Ví dụ: Trong trường hợp trước đây con chơi điện thoại 2 tiếng mỗi ngày, dành điện thoại bất kỳ nơi đâu con thích từ bất kỳ người nào, bạn có thể đặt mục tiêu đích: con chỉ chơi điện thoại 30 phút mỗi ngày, tại nhà, dùng điện thoại của mẹ. Nhưng để đạt được điều đó, bạn cần đặt các mục tiêu cho từng tuần, ví dụ:

– Tuần 1: chơi 1 tiếng 30 phút mỗi ngày

– Tuần 2: chơi 1 tiếng mỗi ngày

– Tuần 3: chơi 30 phút mỗi ngày

Nếu bạn theo dõi và thấy trẻ thành công dưới 50% cho tuần nào đó, nên giảm mục tiêu đi để giúp trẻ đạt thành công, rồi tăng mục tiêu đó dần dần. Ngược lại cũng có trẻ có thể giảm nhanh hơn.

2.Kiên quyết và thống nhất trong gia đình: một khi đã đảm bảo yêu cầu đặt ra là vừa tầm với trẻ, cả gia đình cần dứt khoát và kiên trì với chương trình

3. Dạy trẻ tham gia vào các hoạt động khác: Để giúp trẻ đỡ khó chịu khi bị hạn chế đồ yêu thích, trẻ cần được hỗ trợ dạy cách chơi nhiều hoạt động khác để phân tán.

Mời bạn xem thêm các hướng dẫn giúp trẻ mở rộng các hoạt động chơi ở link tại đây.

4. Giải thích cho trẻ hiểu lý do cần hạn chế/loại bỏ các đồ vật này: Đây là giải pháp quan trọng và bền vững nhất, tùy mức độ nghe hiểu của trẻ để giải thích cho trẻ. Có thể dùng câu chuyện xã hội, truyện tranh, phim hoạt hình về sự nguy hiểm khi mút ti giả liên lục, dùng iPad liên tục, hay với các bạn hay tự ý giật đồ của người khác.

Dưới đây là một ví dụ của hai câu chuyện xã hội về hạn chế chơi iPad và không tự ý giật điện thoại và iPad của người khác, nếu được bố mẹ có thể lồng thêm hình ảnh vào câu chuyện, thêm hoạt động đóng kịch với rối, hoặc xem hoạt hình các nội dung liên quan để giúp con hiểu và chấp nhận giảm dần tiếp xúc với các các món đồ chơi này.

Chơi iPad vừa phải

Chơi trò chơi và xem video trên iPad và điện thoại rất vui. Nhưng chơi nhiều với điện thoại và iPad thì không tốt. Khi chơi nhiều, mắt sẽ mỏi, cơ thể cũng sẽ uể oải vì ít vận động. Mình sẽ chỉ chơi điện thoại 30 phút mỗi ngày thôi. Như thế mình sẽ có thời gian chơi nhiều trò khác với các bạn. Khi mình chơi Ipad vừa phải, bố mẹ sẽ rất vui và sẽ cho mình được chơi tiếp vào ngày hôm sau.

Chỉ chơi với điện thoại của người thân

Nhiều người lớn có điện thoại và iPad. Khi muốn chơi điện thoại, mình sẽ chỉ xin điện thoại của những người thân trong nhà. Giật điện thoại của người khác là không lịch sự. Có những người lạ còn dùng điện thoại để dụ dỗ, bắt cóc trẻ em. Nếu dành điện thoại của người lạ, mình có thể gặp nguy hiểm.

Tài liệu tham khảo:

Granpeesheh, D., Tarbox, J., Najdowski, A. C., & Kornack, J. (2014). Evidence-based treatment for children with autism

http://www.autism.org.uk/about/strategies/social-stories-comic-strips/how-to-write.aspx