Clip hướng dẫn cha mẹ và cán bộ y tế dạy trẻ biết giữ bình tĩnh:

Theo dõi sự tiến bộ của trẻ

Trước và trong quá trình làm can thiệp, bạn có thể trả lời câu hỏi để theo dõi sự tiến bộ của trẻ khi thực hiện bài tập can thiệp này.

Giới thiệu:

Trẻ tự kỷ thường khó giữ bình tĩnh vì nhiều lí do khác nhau. Đôi khi do trẻ không thể thích ứng với những thay đổi về thói quen, hoặc trẻ bị quá tải bởi những tình huống mới. Những điều này dẫn đến những cơn giận dữ thường xuyên và các hành vi tự kích thích. Điều quan trọng là cha mẹ phải hiểu được nguyên nhân sâu xa của những hành vi này, giữ cho trẻ bình tĩnh để đáp ứng với trẻ một cách có kế hoạch.

Cách dạy trẻ giữ bình tĩnh:

Hiểu nguyên nhân dẫn đến hành vi của trẻ

  • Trẻ tìm cách né tránh nhiệm vụ – trẻ không muốn làm điều gì đó mà người lớn yêu cầu.
  • Trẻ thất bại trong giao tiếp – trẻ không thể diễn tả được những gì trẻ muốn.
  • Trẻ không chấp nhận khi người khác nói “Không” – Trẻ muốn những thứ mà mẹ không cho trẻ.
  • Trẻ bị quá tải về cảm giác – Trẻ bị áp lực bởi môi trường xung quanh.

Hướng giải quyết khi trẻ né tránh việc được giao

  • Bạn cần xem xét việc đó có phù hợp không. Có thể điều chỉnh để khiến nhiệm vụ trở nên vui thích hơn với trẻ, hoặc chia nhỏ nhiệm vụ hay giảm yêu cầu để đảm bảo trẻ có thể thực hiện được phần lớn, chỉ cần bạn hỗ trợ thêm một chút. Chẳng hạn, nếu là bài tập tô tranh có thể chọn các hình con thích để bắt đầu (con thích ô tô thì cho tô hình ô tô), với hoạt động dọn đồ chơi thì có thể thi nhanh tay nhanh mắt để dọn đồ. Nếu là bài tập về nhà quá nhiều thì chia nhỏ, cho con được nghỉ sau khi hoàn thành từng phần, v.v.
  • Khi đã đảm bảo là nhiệm vụ vừa sức trẻ mà trẻ vẫn né tránh thì bạn cho trẻ một hoặc hai phút để bình tĩnh lại và ngay lập tức lại nhắc trẻ thực hiện công việc được giao, có thể tăng hỗ trợ để trẻ hoàn thành. Khen thưởng trẻ cho những lần trẻ tự hoàn thành nhiệm vụ.

Nếu trẻ thất bại trong giao tiếp

  • Dạy trẻ những cách thức phù hợp để diễn tả những gì trẻ cần.
  • Với trẻ chưa có lời nói, cha mẹ giao tiếp với trẻ bằng tranh.
  • Dạy trẻ về những cảm xúc khác nhau để trẻ có thể học được khái niệm “bình tĩnh lại”.

Nếu trẻ khó chấp nhận khi người khác nói “không”

  • Cha mẹ là người có quyền đối với đứa trẻ. Nếu cha hoặc mẹ nói “không” thì chúng ta phải nhất quán trong việc thể hiện để trẻ hiểu rằng điều đó có nghĩa là “không”. Đây là một khái niệm quan trọng, đặc biệt là đối với sự an toàn của trẻ. VD: không chạm ổ điện, không tự ý chạy ra đường, không leo trèo cửa sổ, v.v.
  • Đối với những hoạt động có thể dự đoán trước, nên cho trẻ biết để trẻ chuẩn bị tâm lý và dễ chấp nhận hơn, ví dụ: Con ơi, còn 5 phút nữa là dừng chơi để ăn cơm. Khi 5 phút qua đi, dứt khoát yêu cầu trẻ dừng chơi, không chấp nhận trẻ kỳ kèo mè nheo.
  • Trẻ có thể khóc hoặc cáu giận nếu bạn nói “không” với chúng, tuy nhiên chúng ta cần phớt lờ những hành vi đó của trẻ và chuyển hướng cho trẻ sang các hoạt động phù hợp khác mà trẻ chấp nhận thực hiện.

Nếu trẻ bị quá tải về giác quan

  • Sự quá tải về giác quan xảy ra khi đứa trẻ bị choáng ngợp bởi hình ảnh, âm thanh, mùi vị hay các chuyển động trong môi trường. Thường thì trẻ cần phải ra khỏi môi trường đó nếu không trẻ có thể tự gây tổn thương cho chính bản thân mình.
  • Những điều này có thể được phòng tránh bằng cách phán đoán  những dấu hiệu thể hiện sự quá tải về giác quan của trẻ:  những biểu hiện bất ngờ, khác thường về hành vi của trẻ; từ chối tham gia các hoạt động, khó khăn trong việc tập trung hoặc duy trì hoạt động;  không đáp lại các hoạt động chơi.
  • Một khi bạn đã nhận ra rằng đứa trẻ bắt đầu trở nên quá tải bởi môi trường xung quanh chúng, bạn cần đưa trẻ đến một không gian yên tĩnh trong phòng, động viên trẻ hít thở sâu 20 lần. Trẻ có thể cũng cần mát xa hay nắn bóp để cơ thể trẻ dịu lại. Cha mẹ có thể khẽ nói với trẻ để chuẩn bị cho trẻ trước khi quay trở lại môi trường.
  • Cha mẹ có thể nói: “Con bình tĩnh lại rất tốt. Chúng ta sẽ ở lại bữa tiệc thêm 5 phút nữa, chúng ta sẽ đi quanh phòng. Khi nào xong thì chúng ta sẽ trở về nhà”.
  • Để phòng tránh, khi bạn đã hiểu các nhu cầu giác quan của con, thì có thể cung cấp các dụng cụ hỗ trợ như bịt tai trong trường hợp con sợ tiếng ồn, đội mũ rộng vành nếu con sợ ánh sáng, v.v. Một số nhu cầu giác quan thì có thể giúp con giảm mẫn cảm để con thích nghi tốt hơn, bằng cách cho con tiếp xúc một ít, rồi khi con quen và thấy an toàn có thể dần tăng lên.

Nguồn tài liệu:

Stornelli JL. Occupational therapy practitioners. Self-injurious Behaviors in Children with Autism. Sensory issues aren’t the only factors that may be at work. 2012.

North shore pediatric therapy. Sensory overload.

Không được phép sử dụng video và các bài viết trên trang a365.vn mà chưa có sự đồng ý từ a365