Clip hướng dẫn cha mẹ và cán bộ y tế dạy trẻ biết chờ đợi:

Theo dõi sự tiến bộ của trẻ

Trước và trong quá trình làm can thiệp, bạn có thể trả lời câu hỏi để theo dõi sự tiến bộ của trẻ khi thực hiện bài tập can thiệp này.

Giới thiệu:

Đợi là một kỹ năng rất trừu tượng với trẻ tự kỷ, đặc biệt là với trẻ tự kỷ nhỏ, do trẻ không có khái niệm thời gian. Bạn phải làm trẻ hiểu rằng trẻ không thể có được bất cứ điều gì trẻ muốn ngay lập tức. Dạy cho trẻ khái niệm chờ đợi sẽ khuyến khích các hành vi tích cực ở nhà và trên lớp, nơi có rất nhiều trẻ em khác xung quanh cũng cần sự chú ý của giáo viên.

Cách dạy trẻ đợi:

Bước 1: Bắt đầu với tình huống có kiểm soát

  • Khi trẻ chỉ trỏ hoặc yêu cầu món đồ chơi trẻ muốn, cha mẹ nói “Đợi” và đếm to tới 5. Nếu trẻ đợi ngoan, cho phép trẻ có đồ chơi. Nếu trẻ cố với lấy đồ chơi và khóc, bắt đầu đếm lại từ 1. Khi trẻ đã quen và đợi được đến 5 rồi, bạn có thể tăng thời gian lên đến 10.
  • Các bước tiếp theo sẽ là giơ tay lên, nói với con rằng con phải đợi. Bạn có thể gật đầu, hoặc giơ ngón tay lên, và bạn đếm thầm trong đầu. Những lần tiếp theo bạn tăng thời gian chờ lên 10 giây mỗi lần, tùy thuộc vào phản ứng của con.
  • Khi con của bạn đã chờ đợi được đến 1 phút, bạn nên bắt đầu sử dụng dụng cụ hẹn giờ. Yêu cầu trẻ “đợi”, và sau đó đặt giờ. Khi chuông rung lên, bạn có thể cho trẻ thứ trẻ muốn. Bạn có thể dùng kiểu đồng hồ riêng để hẹn giờ.

Bước 2: Áp dụng dụng cụ hẹn giờ vào các tình huống tự nhiên hơn

  • Để dụng cụ hẹn giờ vào nơi dễ nhìn nhưng phải ngoài tầm với của trẻ. Sử dụng dụng cụ hẹn giờ khi bạn cần trả lời điện thoại hoặc chuẩn bị bữa ăn cho trẻ.
  • Trẻ có thể có 1 cái “ghế đợi” hoặc 1 chỗ riêng để trẻ học cách đợi.
  • Tiếp tục luyện tập đợi với dụng cụ hẹn giờ và từ từ tăng khoảng thời gian đợi.

Bước 3: Hướng dẫn trẻ chơi hoặc tham gia các hoạt động có ý nghĩa trong lúc chờ đợi

  • Một số trẻ có thể rất khó ngồi yên và đợi được một thời gian dài.
  • Sẽ tốt hơn nếu cho trẻ thực hiện các hoạt động thích hợp để kéo dài thời gian trẻ đợi. Bạn nên xem thêm phần dạy trẻ chơi một mình ở mục chơi và học.
  • Ví dụ, nếu trẻ đói và muốn đồ ăn ngay lập tức, bạn có thể nói “Đợi”, đặt hẹn giờ 5 phút, và đưa trẻ bút chì màu để trẻ vẽ trong khi bạn chuẩn bị đồ ăn cho trẻ, hoặc một cách tự nhiên hơn, có thể rủ con cùng chế biến món ăn đó (như nấu mỳ), và nấu xong thì bảo con là mỳ đang nóng, mình đợi một chút, và hẹn giờ một phút. Trong thời gian chờ có thể cùng con chơi hoặc trò chuyện, ví dụ như hít hà món mỳ, rồi chạm nhẹ tay vào bát mỳ và giải thích mỳ nóng, mình nên chờ nếu không sẽ bị bỏng.

Bước 4: Đối phó với các hành vi không phù hợp

  • Bạn nên ghi nhận và khen ngợi khi trẻ biết chờ đợi.
  • Cha mẹ có thể lờ đi khi trẻ lên cơn giận dữ và có hành vi không thích hợp, miễn là bố trí để trẻ ở chỗ an toàn không thể tự làm hại bản thân. Đợi đến khi trẻ bình tĩnh thì góp ý cho trẻ về hành vi không hay đó. Điều này sẽ giúp trẻ tự điều tiết và giảm thực hiện hành vi tiêu cực.
  • Nếu trẻ có các biểu hiện tiêu cực như khóc hoặc thể hiện các hành vi thách thức, cha mẹ nên kiên trì quan sát thêm vài ngày hoặc vài tuần, cân nhắc xem liệu thời gian yêu cầu trẻ chờ đợi có vượt quá khả năng hiện tại của trẻ không. Nếu có thì hãy giảm bớt xuống ở mức trẻ có thể hợp tác, rồi từ từ tăng dần lên khi trẻ đã hiểu như thế nào là chờ đợi, cần chờ đợi trong bao lâu và trong những hoàn cảnh nào.

 Nguồn tài liệu:

Special learning [Internet]. Teaching young children to wait.

Dixon, M. R., Rehfeldt, R. A., & Randich, L. (2003). Enhancing tolerance to delayed reinforcers: The role of intervening activities. Journal of applied behavior analysis36(2), 263-266.

Gokey, K. M., Wilder, D. A., Welch, T., Collier, A., & Mathisen, D. (2013). Fading a concurrent activity during self‐control training for children with autism. Journal of applied behavior analysis46(4), 827-831.

Không được phép sử dụng video và các bài viết trên trang a365.vn mà chưa có sự đồng ý từ a365